Tonkaboon of vanille: zo verschillen ze, plus 12 parfums om ze uit elkaar te houden

Tonkaboon en vanille in één oogopslag

Hoe tonkaboon ruikt naast vanille

Tonkabonen zijn vanbuiten zwart en gerimpeld en vanbinnen bruin. Hun geur komt van coumarine, een molecuul dat in de 19e eeuw voor het eerst uit de boon werd geïsoleerd. Parfumeurs kunnen het tegenwoordig ook in een laboratorium maken, dus een notenlijst met tonkaboon kan de natuurlijke absolue betekenen, het synthetische molecuul of een mengsel van de twee. Wil je het hele verhaal van de boon, dan staat het in onze gids over wat tonkaboon is.

Naast vanille ruikt tonkaboon droger. Coumarine wordt vaak omschreven als pas gemaaid hooi, en bij hogere doseringen wordt de geur zoeter en amandelachtiger. Een parfumeur noemt de zoetheid van de boon melkachtig. Waar vanille naar dessert gaat ruiken, blijft tonka warm, met hooi, amandel of tabak onder de zoetheid. Coumarine is bovendien sinds de 19e eeuw onderdeel van fougèreparfums.

Hoe vanille ruikt naast tonkaboon

Vanille komt van een orchidee, en de groene peul ruikt bij het plukken nog niet naar vanille. Het bekende aroma ontstaat pas tijdens maandenlang fermenteren, en het belangrijkste molecuul ervan is vanilline. Een natuurlijk extract bevat naast vanilline nog veel andere verbindingen, waardoor het rijker en iets donkerder is, met een vleugje stroop en alcohol. Veel van de vanille in parfums van nu is synthetische vanilline, die zoeter en eenvoudiger ruikt: gezellig en troostend in plaats van donker.

Naast tonkaboon ruikt vanille romiger en ronder. Ze komt meestal over als zachte, omhullende warmte, eerder dan als droogte, met een zacht rokerige of houtige kant die in sommige bases doorklinkt. Vanille komt vooral vaak voor in amber- en gourmandparfums. In onze gids over vanilleparfums zetten we de beste om te proberen op een rij; hier gaat het er alleen om hoe ze verschilt van tonka.

Welke speelt de hoofdrol? Een notenlijst lezen

Een notenlijst vertelt wat er in een parfum zit, niet hoe luid elke noot klinkt. Vier vuistregels helpen als je alleen op een lijst kiest, en onze gids over parfumnoten lezen gaat er dieper op in.

• Kijk naar de laag. In elk parfum in deze gids staat de vermelde noot van de twee in de basis, het deel van een parfum dat als laatste naar voren komt. Als er maar één van de twee vermeld staat, is dat een goede eerste aanwijzing voor waar de warmte vandaan komt, al kunnen andere zoete noten zoals karamel of benzoë die taak delen.
• Bekijk de akkoorden. “Vanille” in een lijst met akkoorden beschrijft het totaaleffect van een parfum en kan er staan zonder dat er een vanillenoot vermeld is. Tonkaboon kan helpen dat effect op te bouwen.
• Een vanillenoot is niet altijd een vanillegeur. Vanille werkt soms bijna ongemerkt: ze rondt scherpe kanten af zonder zich op te dringen.
• Verwacht dat de grens vervaagt. Coumarine ruikt vanilleachtig en werd ooit als vervanger van vanille in aroma’s gebruikt, en een lijst die vanille noemt kan coumarine verbergen, het molecuul achter tonka. Ook de noten eromheen verschuiven de indruk: naast cacao kan de zoetere kant van tonka naar voren komen, naast houtnoten de drogere.

Een ruwe aanwijzing is het gezelschap waarin een noot verschijnt. Tonkaboon komt naast lavendel meestal aromatisch over, en naast houtnoten droger. Vanille met karamelachtige noten neigt naar gourmand, en naast harsen wordt ze sensueler. Waar beide in de basis staan, kunnen ze een warmte geven die niet simpelweg suikerzoet is.

De twaalf parfums in één oogopslag

De tabel volgt de volgorde van de gids. De lagen volgen de notenlijst op de 10ML-pagina van elk parfum, en “Niet vermeld” betekent dat de noot in die lijst ontbreekt, ook al wijst een akkoord erop. “Hoofdrol” noemt de enige van de twee noten die de lijst geeft; “Beide” betekent dat de lijst ze allebei in de basis zet.

Waar tonkaboon de hoofdrol speelt

In deze vier staat tonkaboon in de basis en is er geen vanillenoot vermeld.

Armani Code van Giorgio Armani

Armani Code, uit 2004, opent met citroen en bergamot, en tonkaboon wacht in de basis. De hoofdakkoorden lopen van citrus en leer tot anijs en zacht kruidig, en de notenlijst noemt tonkaboon maar geen vanille. Hij staat vermeld als herengeur en is geschikt voor op het werk. De meeste stemmers uit de community noemen de houdbaarheid matig. Winter en herfst krijgen de meeste seizoensstemmen.

Arabians Tonka van Montale

Arabians Tonka, gelanceerd in 2019, draagt de boon in zijn naam. Saffraan en bergamot openen, een hart van oud en Bulgaarse roos volgt, en in de basis zitten amber, tonkaboon, suikerriet, witte musk en eikenmos. Over het geheel is hij zoet en amberachtig; de notenlijst noemt tonkaboon maar geen vanillenoot, en suikerriet voegt een eigen zoetheid toe. Het is een unisexgeur om mee uit te gaan, en bij houdbaarheid stemt de community duidelijk voor eeuwig. Bij sillage is de stem net zo duidelijk: enorm.

Bvlgari Man In Black van Bvlgari

Bvlgari Man In Black, uit 2014, begint met kruiden en rum en gaat dan over naar leer, iris en tuberoos. De basis is pokhout, tonkaboon en benzoë. Tonka deelt de basis met pokhout en benzoë, en de hoofdakkoorden mengen warme kruiden, hout, leer en rum met amber. Hij staat vermeld als herengeur voor op het werk. De stemmen over zijn houdbaarheid neigen naar langdurig. Winter en herfst zijn de seizoenen waarvoor stemmers hem het vaakst kiezen.

Y Eau de Parfum van Yves Saint Laurent

Y Eau de Parfum, uit 2018, is het twijfelgeval onder de tonkageuren: tonkaboon zit in de basis, maar zoet staat niet tussen de akkoorden. Fris en aromatisch wel. Gember, appel en bergamot openen, geranium, salie en jeneverbessen volgen, en daarna komt een basis van amberhout, tonkaboon, ceder, vetiver en olibanum. Hij staat vermeld als herengeur. De meeste stemmers uit de community vinden de houdbaarheid langdurig. Stemmers kiezen hem het vaakst voor lente en herfst. In onze YSL-gids zie je waar hij in het assortiment staat.

Waar vanille de hoofdrol speelt

Hier staat vanille in de basis en is er geen tonkaboon vermeld.

By the Fireplace van Maison Margiela

By the Fireplace, uit 2015, is opgebouwd rond rook en kruiden. Kruidnagel, oranjebloesem en roze peper openen, kastanje en pokhout vormen het hart, en cashmeran, perubalsem en vanille sluiten af. Het parfumhuis beschrijft de vanille als een akkoord, en tussen de akkoorden staan zoet en vanille naast rokerige. Hij is unisex. Over houdbaarheid zegt de meerderheid van de stemmers uit de community langdurig. De koude maanden winnen de seizoensstemmen: winter en herfst.

Prada Candy van Prada

Prada Candy, gelanceerd in 2011, houdt zijn lijst kort. Prada noemt benzoë, een karamelakkoord, musk en vanille, en deelt hem in bij amber vanille. Zijn akkoorden bevatten karamel en poederachtig naast zoet en vanille, dus de vanille deelt de zoete kant met karamel. Hij staat vermeld als damesgeur en is geschikt voor op het werk. Communitystemmen over zijn houdbaarheid neigen naar matig. In de seizoensstemmen eindigen winter en herfst vooraan.

Hypnotic Poison van Dior

Hypnotic Poison, uit 1998, combineert jasmijn met amandel, en Dior zegt dat de vanille in de basis opbloeit. Zijn hoofdakkoorden bevatten vanille, amandel en nootachtig, en de amandelnoot geeft de vanille een nootachtige toets. Hij staat vermeld als damesgeur om mee uit te gaan. Communitystemmen over houdbaarheid neigen naar langdurig. Winter staat bovenaan de seizoensstemmen.

Mon Guerlain van Guerlain

Mon Guerlain, uit 2017, zet lavendel en sambac-jasmijn tegenover een basis van Tahitiaanse vanille en sandelhout. Lavendel geeft de vanille een aromatisch kader, en de akkoorden bevatten poederachtig en houtachtig. Hij staat vermeld als damesgeur en is geschikt voor op het werk. Stemmen over houdbaarheid neigen naar matig. Herfst en winter staan bovenaan bij de seizoensstemmen.

Waar de twee de basis delen

Deze vier noemen beide noten in de basis. De vanille kan rondheid brengen en de tonkaboon een drogere toets, al kan een compositie met allebei de grens tussen de twee doen vervagen.

Khamrah van Lattafa

Khamrah, gelanceerd in 2022, opent met kaneel, nootmuskaat en bergamot. Dadels, praliné en tuberoos vormen het midden, en de basis bevat vanille en tonkaboon met amberhout, mirre, benzoë en akigalawood. Zijn akkoorden koppelen zoet en warm kruidig aan vanille, amber en kaneel. Hij is unisex. Stemmers uit de community kiezen hem het vaakst voor winter en herfst. De nacht is het moment van de dag waarvoor ze hem kiezen.

Poison Girl van Dior

Poison Girl, uit 2016, opent met bittere sinaasappel en daarna damascener roos. Vanille, tonkaboon en sandelhout zitten in de basis, en de akkoorden voegen amandel en poederachtig toe. Zoet en citrus horen ook bij zijn hoofdakkoorden. Hij staat vermeld als damesgeur om mee uit te gaan, en de houdbaarheidsstemmen neigen naar langdurig. Winter is het seizoen waarvoor hij gekozen wordt.

Shalimar Eau de Parfum van Guerlain

Shalimar Eau de Parfum opent met bergamot en citroen en gaat dan via iris, jasmijn, roos, patchoeli en vetiver verder. Zijn basis bevat vanille en tonkaboon met wierook, leer, civet, sandelhout en musk, en zijn hoofdakkoorden zijn amber, houtachtig, vanille en poederachtig, niet zoet. Hij staat vermeld als damesgeur om mee uit te gaan. Over houdbaarheid neigt de community naar langdurig. Zijn seizoensstemmen gaan naar winter en herfst. In onze Guerlain-gids zie je meer van het huis.

La Vie Est Belle van Lancôme

La Vie Est Belle, uit 2012, begint met zwarte bes en peer, daarna iris, jasmijn en oranjebloesem. Vanille, praliné, patchoeli en tonkaboon vormen de basis, en zoet en vanille staan bij zijn akkoorden. Lancômes eigen omschrijving noemt vanille; de tonkaboon komt uit de notenlijst op zijn 10ML-pagina. Hij staat vermeld als damesgeur om mee uit te gaan. De houdbaarheidsstemmen neigen naar langdurig. Stemmers kiezen hem vooral voor winter en herfst. In onze gids over gourmandparfums vind je meer zoete keuzes.

Draag hem voordat je de flacon koopt

Je kunt tonkaboon of vanille in een notenlijst lezen, maar droog tegenover romig merk je pas op de huid. Een test met twee decants geeft uitsluitsel.

1. Kies er van elke kant één. Neem een parfum waarin tonka de hoofdrol speelt en een waarin vanille dat doet, zoals Armani Code voor € 7,65 en By the Fireplace voor € 8,01, allebei in 3ml. Een decant van 3ml is goed voor zo’n 60 sprays, genoeg om elk een paar keer te dragen.
2. Draag ze naast elkaar. Doe er één op elke pols en vergelijk zodra de topnoten vervlogen zijn. Droog en nootachtig wijst op tonkaboon; zacht en romig wijst op vanille.
3. Draag daarna elk apart. Geef ze elk een eigen dag, zodat de ene je indruk van de andere niet beïnvloedt.
4. Kies een grotere maat van degene waar je steeds naar grijpt. Een decant van 10ml is goed voor zo’n 200 sprays, enkele weken dragen, vanaf € 22,05 voor Armani Code.

Hou je van allebei, probeer dan een parfum waarin ze de basis delen. Onze gids over een parfum kiezen zonder eraan te ruiken behandelt de rest, en wat een parfumdecant is legt het formaat uit. Meer parfums met tonkaboon vind je in onze gids over tonkaparfums.

Het grotere plaatje: Eau de parfum vs eau de toilette (en extrait): wat verandert er en welke sterkte probeer je.